MUGGA ® - OFICJALNY SKLEP

Skuteczne i sprawdzone środki na komary tropikalne.
Rekomendowane przez WHO dla wyjeżdżających w regiony malaryczne.

Borelioza objawy


Jakie są objawy boreliozy ?


Borelioza jest chorobą zakaźną wywoływaną przez bakterię Borrelia burgdorferi przenoszoną na ludzi przez ukąszenie zainfekowanego kleszcza. Pasożyt musi być obecny na skórze przez 24 do 48 godzin, aby doszło do zakażenia. Objawy boreliozy nie są oczywiste i większość osób może nie zdawać sobie sprawy z tego, że zostały ukąszone przez kleszcza. Warto więc poznać wszystkie niepokojące oznaki, by móc zareagować w porę, gdyż nieleczona borelioza niesie ze sobą ryzyko poważnych powikłań.

 

Borelioza została po raz pierwszy odnotowana w mieście Old Lyme w stanie Connecticut w 1975 roku. Jest to najczęstsza choroba przenoszona przez kleszcze w Europie i północno-zachodnich regionach Pacyfiku, północnego wschodu i środkowego zachodu Stanów Zjednoczonych. Ludzie, którzy mieszkają lub spędzają czas w obszarach leśnych, są bardziej narażeni na tę chorobę.

alt


 

Typowe objawy boreliozy u ludzi – czy można je określić?

 

Borelioza to nadal niedostatecznie zbadana i często wyniszczająca choroba przenoszona przez bakterie krętków. Te spiralnie ukształtowane bakterie Borrelia burgdorferi, są transportowane przez kleszcze. Duża liczba objawów boreliozy naśladuje wiele innych dolegliwości, w tym grypę czy uczulenie, co utrudnia diagnozę.

 

Naukowcy od lat starają się wyodrębnić grupę charakterystycznych objawów boreliozy u ludzi, dzięki czemu można by szybciej nieść pomoc chorym i stawiać prawidłową diagnozę. Problemem jest jednak to, że kleszcze mogą również przenosić inne chorobotwórcze bakterie, wirusy i drobnoustroje. Dodatkowo pasożyty, które przenoszą boreliozę, zwiększają zasięg geograficzny. I tak np. w USA zainfekowane kleszcze bytowały wyłącznie na zachodzie kraju, a w 2016 r. znaleziono je w 43 z 50 stanów. Podobnie sytuacja przedstawia się w Europie – niegdyś boreliozą można było zarazić poprzez przebywanie w obszarach zalesionych, teraz zarażone pasożyty występują w miastach.

 

Borelioza jest trzecią najczęściej zgłaszaną chorobą zakaźną w Polsce. Badania sugerują, że rocznie zapada na nią 15 tysięcy osób, chociaż wielu ekspertów twierdzi, że dane te mogą być zaniżone, a prawidłowa liczba wynosi ok. 50 tysięcy! To dobitnie podkreśla fakt, jak bardzo istotne jest wyodrębnienie charakterystycznych objawów boreliozy u człowieka.


Wczesne objawy boreliozy

 

Pierwsze oznaki boreliozy zaczynają się pojawiać od jednego do dwóch tygodni po ukąszeniu kleszcza. Najczęstszym wczesnym objawem boreliozy jest wysypka, która świadczy o tym, że bakterie rozmnażają się w krwioobiegu. Wysypka występuje w miejscu ukąszenia przez kleszcza jako centralna czerwona plama otoczona wyraźnym punktem z obszarem zaczerwienienia na krawędzi. Może być ciepła w dotyku, ale nie jest bolesna i nie swędzi. Wsypka przeważnie ustępuje po czterech tygodniach.

 

Formalna nazwa dla tej wysypki to rumień wędrujący. Rumień wędrujący, jako jeden z nielicznych objawów, jest uważany za charakterystyczny dla boreliozy, chociaż trzeba zdawać sobie sprawę z tego, że nie pojawia się on u wszystkich chorych. Niektórzy ludzie mają wysypkę, która jest krwiście czerwona, podczas gdy osoby o ciemnej karnacji mogą mieć tylko znamię przypominające siniaka.

 

Po trzech tygodniach od ukąszenia rozpoczyna się drugi etap choroby. Bakterie zaczynają się rozprzestrzeniać po całym ciele, co charakteryzuje się to objawami grypopodobnymi, takimi jak:

  • dreszcze,

  • gorączka,

  • powiększone węzły chłonne,

  • ból gardła,

  • zmiany widzenia,

  • zmęczenie,

  • bóle mięśni,

  • bóle głowy.

We wczesnym stadium boreliozy odczuwa się znaczący spadek samopoczucia, pojawia się zmęczenie. Wysypka może występować w obszarach innych niż ukąszenie kleszcza i mogą również objawić się zaburzenia neurologiczne, takie jak drętwienie i mrowienie kończyn, czy też porażenie nerwu twrzowego. Ten etap boreliozy jest powikłany z zapaleniem opon mózgowych i zaburzeniami pracy serca. Objawy z pierwszego i drugiego etapu mogą się na siebie nakładać lub istnieć wybiórczo.


Późne objawy boreliozy

 

Najniebezpieczniejsze objawy pojawiają się wtedy, gdy infekcja nie była leczona w stadium 1 i 2. Mogą one wystąpić po kilku latach od ukąszenia kleszcza. Po tym czasie można odczuwać:

  • silne bóle głowy,

  • zapalenie stawów - jednego lub więcej dużych stawów,

  • zaburzenia rytmu serca,

  • zaburzenia mózgu (encefalopatia) – częste zmiany nastroju oraz problemy ze snem,

  • krótkotrwałą utratę pamięci,

  • trudności z koncentracją,

  • mentalna mglistość – niemożność skoncentrowania myśli, brak umiejętności racjonalnego myślenia,

  • problemy następujące podczas rozmów – zapomnienie znaczenia słów, majaczenie,

  • drętwienie rąk, nóg, dłoni lub stóp.

W przypadku wystąpienia któregokolwiek z objawów zaawansowanej boreliozy należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.
 


Objawy boreliozy przewlekłej


Przewlekła borelioza występuje wtedy, gdy osoba, która jest po antybiotykoterapii, nadal odczuwa objawy choroby. Według New England Journal of Medicine około 10 do 20% pacjentów, którzy byli leczeni zalecanymi specyfikami, będzie odczuwało takie jak objawy jak:

  • zmęczenie,

  • bóle stawów,

  • bóle mięśni,

  • zaburzenia mowy,

  • problemy ze snem,

  • utrata koncentracji i pamięci,

  • zaburzenia funkcji poznawczych.

Objawy te mogą trwać do sześciu miesięcy lub dłużej. Dotychczas nie odkryto, dlaczego niektórzy ludzie rozwijają przewlekłą boreliozę, a inni nie. Nie jest również jasne, co dokładnie powoduje chroniczne objawy.



Objawy boreliozy u dzieci

 

Dzieci są największą populacją pacjentów z boreliozą. Badanie zgłoszonych przypadków boreliozy z lat 1992-2006 wykazało, że częstość występowania choroby była najwyższa wśród dzieci w wieku 5-14 lat. Około jedna czwarta wszystkich leczonych przypadków w Europie i w Stanach Zjednoczonych dotyczy dzieci w wieku poniżej 14 lat.

 

Dzieci mogą mieć wszystkie objawy boreliozy, jakie dotyczą też dorosłych, jednak problemem w ich przypadku jest fakt, że nie potrafią dokładnie określić np. stopnia zmęczenia czy nasilającego się bólu. Często pierwszym niepokojącym objawem, jaki zauważają rodzice, jest spadek koncentracji, trudności w szkole lub wahania nastroju dziecka, które stają się problematyczne.

 

Umiejętności społeczne i mowy dziecka oraz koordynacja ruchowa mogą ulec regresowi. Mogą one również stracić apetyt i przestać zainteresować się rzeczami, które dotychczas sprawiały im radość. Dzieci częściej niż dorośli doświadczają silnych bóli stawów podczas pierwszego lub drugiego stadium choroby.

 

Borelioza wrodzona - objawy


Borelioza wrodzona objawia się zazwyczaj w pierwszych miesiącach życia dziecka, a pierwszymi objawami są wady serca, wodogłowie, zaburzenia widzenia, opóźnienie w rozwoju.



Borelioza – objawy skórne


 

  1. Wysypka

Pojawia się ona u ok. 60% chorych. Można więc uznać ją za objaw skórny boreliozy, który będzie dawać podstawę do postawienia właściwiej diagnozy. Wysypka w początkowym stadium jest niewielkim owalem z wyraźnie zarysowanym centralnym punktem – miejscem, w które przez skórę wgryzł się kleszcz i zarysowana jest czerwoną cienką linią od zewnątrz. W kolejnych tygodniach może pojawić się w dowolnym miejscu na ciele. Wysypka jest płaska i zazwyczaj nie swędzi i nie boli. Jest znakiem, że infekcja rozprzestrzenia się w tkankach skóry, a bakterie namnażają się w ciele żywiciela. Wysypka rozszerza się, a następnie ustępuje z czasem, nawet jeśli nie jest się leczonym.

 

Warto zdawać sobie sprawę z tego, że nie zawsze widoczne jest ugryzienie kleszcza. Ten może bytować na ciele wyłącznie przez 24 godziny, a następnie odpaść, więc jeśli ulokował się np. we włosach, to chory mógł go nigdy nie odkryć. Pasożyty w stadium nimfy są wielkości maku, a ich ukąszenia łatwo przeoczyć. Tylko od 20 do 50% wszystkich osób zarażonych boreliozą może potwierdzić, że znamię po ugryzieniu stanowiło w ich przypadku skórny objaw boreliozy.

 

Początkowa czerwona wysypka zwykle pojawia się w miejscu ukąszenia w ciągu 3 do 30 dni. Podobne, ale mniejsze zmiany skórne mogą pojawić się trzy do pięciu tygodni później, ponieważ bakterie rozprzestrzeniają się przez tkanki i krwioobieg. Czasami wysypka jest po prostu czerwoną plamą lub może przybrać inne formy, takie jak pęcherze czy ropnie.

 

  1. Inne zmiany skórne

Objawy skórne pojawiają się wcześnie w boreliozie i oprócz charakterystycznej wysypki mogą przyjmować one jeszcze inne postacie. Zalicza się do nich np. siniaki, przesuszone płaty skóry, niewielkie zaczerwienia, ropnie. Epidemie skórne mogą być swędzące lub nieestetyczne. Czasem przyjmują również poważniejsze formy, takie jak chłoniaki z komórek B.

 

Inne dolegliwości skórne związane z boreliozą to:

  • morfologia lub przebarwione plamy skóry,

  • liszaj twardzinowy lub białe plamy na skórze,

  • parapsoriasis - prekursor chłoniaka skóry,

  • acrodermatitis chronica atrophicans (ACA) – idiopatyczny zanik skóry pojawiający się w trzecim stadium boreliozy, obejmujący często całe ciało.
     


Borelioza – objawy neurologiczne

 

  1. Zmęczenie

Niezależnie od tego, czy zauważono ukąszenie kleszcza lub też klasyczną wysypkę, to kolejne wczesne objawy boreliozy mogą być podobne do tych, które odnotowuje się podczas grypy. Oznaki te są często cykliczne i zanikają co kilka tygodni, szczególnie w przypadku przewlekłej boreliozy.

 

Zmęczenie, wyczerpanie i brak energii są najczęściej zauważalnymi objawami i dotyczą one aż 80% dzieci i 70% dorosłych. Wielu pacjentów podkreśla jednak, że wyczerpanie spowodowane boreliozą jest inne niż to, które odczuwa się powodu aktywności fizycznej czy przeziębienia – jest dotkliwsze i obejmuje całe ciało i umysł.

 

  1. Bóle i zawroty głowy

Inne typowe objawy boreliozy można przypisać do grupy tych grypopodobnych, takich jak bóle i zawroty głowy, gorączka, ból mięśni i złe samopoczucie.

 

Około 50% osób z boreliozą ma objawy grypopodobne w ciągu tygodnia od infekcji. Są one zazwyczaj tak mało charakterystyczne, że niewiele osób łączy je właśnie z tą chorobą. W rzeczywistości może być trudno odróżnić objawy grypy borealnej od powszechnej grypy lub infekcji wirusowej.

 

Oto kilka statystyk z różnych badań nad pacjentami z boreliozą:

  • bóle głowy zgłaszało 78% dzieci i 48% dorosłych,

  • zawroty głowy zgłaszało 51% dzieci i 30% dorosłych,

  • gorączkę lub poty zgłaszało 39% dzieci i 60% dorosłych,

  • ból gardła zgłaszało 43% dzieci i 64% dorosłych.

 

  1. Niewyjaśniony ból i inne odczucia

Niektóre osoby z boreliozą mogą mieć ostre bóle żeber i klatki piersiowej, które są tak poważne, że chorzy trafią na pogotowie podejrzewając problem z sercem. Po zwykłych testach krwi i EKG diagnoza jest odnotowywana jako niezidentyfikowana przyczyna mięśniowo-szkieletowa, gdyż borelioza tak naprawdę wpływa tylko na nerwy i odczuwanie bólu i nie stwarza faktycznych jego przyczyn. Na podobnej zasadzie ujawnia się ból szczęki lub zębów, który nie są związany z próchnicą lub zakażeniem jamy ustnej.

 

Do kolejnych niespecyficznych objawów boreliozy zalicza się odczucia, takie jak mrowienie, drętwienie, lub swędzenie skóry. Inne mają związek z nerwami czaszkowymi i mogą się pojawić np. szumy uszne. Bywają one uciążliwe, szczególnie w czasie snu, gdy wydaje się, że stają się z każdą chwilą coraz głośniejsze. Niekiedy pacjenci mogą na chwilę całkowicie stracić słuch. Około 10% osób cierpiących na boreliozę doświadcza podobnych zaburzeń.

 

  1. Problemy z sercem

Bakterie boreliozy mogą atakować tkankę sercową, a stan ten zwany jest zapaleniem tętnic. Problemy z pracą serca u jednych pacjentów są prawie niezauważalne, a u innych mogą grozić utratą życia. Ingerencja bakteryjna w sercu może powodować bóle w klatce piersiowej, uczucie pustki w głowie, duszność lub kołatanie serca.

 

Zapalenie wywołane infekcją blokuje przekazywanie sygnałów elektrycznych z jednej komory serca do drugiej, więc serce bije nieregularnie. Borelioza może również wpływać na sam mięsień sercowy.

 

Oto niektóre statystyki dotyczące zaburzeń pracy serca spowodowanych boreliozą:

  • CDC informuje, że tylko w 1% zgłoszonych przypadków boreliozy odnotowano zapalenie tętnic.

  • Inne badania wskazują, że 4 do 10% pacjentów z boreliozą (lub więcej) ma zapalenie serca. Jednak liczby te mogą obejmować szerszą definicję zapalenia mięśnia sercowego.

  • Dzieci z boreliozą w takim stopniu jak dorośli mogą odczuwać zaburzenia pracy serca.

  • Dzięki leczeniu większość osób wyzdrowieje z epizodu zapalenia mięśnia sercowego lub tętnic, jednak co roku odnotowuje się kilkanaście zgonów z tego powodu.

 

  1. Inne problemy neurologiczne

Objawy neurologiczne mogą być subtelne, a czasem specyficzne. Ogólnie rzecz biorąc, można czuć się niepewnym swojej równowagi lub być mniej skoordynowanym w swoich ruchach. Zejście z niewielkiej pochyłości może wymagać wysiłku, jakiego nigdy wcześniej się nie doświadczyło. Pacjenci z boreliozą częściej potykają się i upadają, mają problem z przejściem po prostej linii, nie potrafią również prawidłowo ocenić odległości.

 

Borelioza może wpływać na jeden lub więcej nerwów czaszkowych. Jeśli bakterie zaatakują nerw twarzowy (siódmy nerw czaszkowy), rozwija się osłabienie mięśni lub paraliż na jednej lub obu stronach twarzy. To zaburzenie jest czasami mylnie nazywane porażeniem Bella. Borelioza jest jedną z niewielu chorób powodujących porażenia po obu stronach twarzy. Dodatkowo można odczuwać drętwienie i mrowienie.

 

Zainfekowanie innych nerwów czaszkowych może powodować np. utratę smaku i węchu. W badaniu Centers for Disease Control and Prevention (CDC) z 248,074 zgłoszonymi przypadkami boreliozy w latach 1992-2006 stwierdzono, że 12% pacjentów z boreliozą miało objawy uszkodzenia nerwów czaszkowych.

 

Gdy bakterie rozprzestrzeniają się przez układ nerwowy, mogą infekować opony mózgowe, czyli tkanki, w których spotykają się mózg i rdzeń kręgowy. Niektóre z typowych objawów zapalenia opon to ból lub sztywność karku, ból głowy i wrażliwość na światło. Encefalopatia, która zmienia stan psychiczny, jest mniej powszechna, chociaż należy pamiętać, że wśród wszystkich powikłań wynikających z nieleczenia boreliozy jest tym najbardziej dotkliwym. Te objawy neurologiczne występują u około 10% dorosłych osób z nieleczoną chorobą z Lyme.


Borelioza – objawy psychiczne

 

  1. Zaburzenia snu

Zaburzenia snu w boreliozie są częste i obejmują nie tylko problemy z zasypianiem, ale również nasilający się ból stawów i obfite poty. Pacjenci nie mogą również skoncentrować myśli, co często uniemożliwia zapadnięcie w głęboki sen, więc ten staje się cykliczny i nie pozwala w pełni zregenerować organizmu. Jest to jeden z powodów, przez które jednym z objawów boreliozy jest chroniczne zmęczenie.

 

  1. Zaburzenia poznawcze

Jest wiele rodzajów i stopni zaburzeń poznawczych, które mogą być neurologicznymi i psychicznymi objawami boreliozy. Część z nich jest niepokojąca i utrudnia prawidłowe funkcjonowanie i wykonywane codziennych czynności. Chorzy zauważają, że mają problemy z koncentracją i zapamiętywaniem, a do późniejszych objawów boreliozy można zaliczyć nawet luki w pamięci. Wiele pacjentów ma odczucie, że przetwarzają informacje o wiele wolniej. Część z nich nie może przywołać w myślach imion bliskich osób, a podczas podróży stają się zdezorientowani, ponieważ nie mogą przypomnieć sobie właściwiej drogi ani tego, jak dostali się w dane miejsce. Podobne sytuacje mogą wydarzyć się w pracy, w szkole, na zakupach, podczas spaceru. Jeśli borelioza dotyczy osób dorosłych, to często tych symptomów błędnie nie przypisuje się zakażeniu, a nadmiernemu stresowi czy wiekowi.

 

Warto zdawać sobie sprawę z tego, że aż 74% dzieci z nieleczoną boreliozą zgłosiło problemy poznawcze, a 24% dorosłych z wczesną boreliozą odnotowało trudności z koncentracją. W przypadku przewlekłej i nieleczonej boreliozy aż 81% dorosłych zgłosiło chwilową lub trwałą utratę pamięci!

 

  1. Zmiany nastroju

Jednym z późniejszych objawów boreliozy są zauważalne zmiany nastroju. Pacjenci mogą być bardziej rozdrażnieni, zaniepokojeni lub przygnębieni. Często jednak bagatelizuje się te symptomy, ponieważ są one niejako powiązane z tym, jak przez boreliozę cierpi całe ciało i kondycja chorego. Ciągłe zmęczenie, gorączka, wysypka, brak snu odbijają się na samopoczuciu, więc pacjenci rzadko określają swoje zmiany nastroju jako objaw boreliozy.

 


Borelioza – objawy stawowe


 

  1. Bóle stawów

Ból i sztywność stawów, często przerywane, są wczesnymi objawami boreliozy. Te miękkie tkanki mogą być zaognione, ciepłe w dotyku, bolesne i spuchnięte. Odczuwa się także ograniczony zakres ruchu w niektórych stawach. Ból może się przemieszczać – w jednej chwili dotyczy on bowiem kolan, aby następnie przejść na szyję, łokcie lub pięty. Chorzy określali ten ból jako niezwykle dotkliwy, ale również i przemijający, choć jeśli dotyczy więcej niż jednego punktu, to może być trudny do zniesienia bez użycia środków przeciwbólowych.
 

alt

Objawy boreliozy stawowej


Najczęściej w objawy stawowe boreliozy zaangażowane są duże stawy, które są najbardziej obciążone np. stawy kolanowe. Ludzie często przypisują bólowi inne znaczenie, np. wspólne problemy z wiekiem, genetyką lub sportem. Boreliozę należy dodać do tej listy, ponieważ statystyki wskazują, że:

  • 80 % osób z nieleczoną boreliozą ma objawy mięśni i stawów,

  • 50% osób z nieleczoną boreliozą ma okresowe epizody zapalenia stawów,

  • 65% osób ma pierwszy epizod bólu stawów w ciągu sześciu miesięcy od zakażenia boreliozą.


Borelioza – objawy oczne


 

  1. Wrażliwość na zmiany światła

Jasne światło w pomieszczeniu może być niewygodne lub nawet oślepiać osoby chore na boreliozę. Odczucie to może być tak trudne do zniesienia, że niektórzy pacjenci nie są w stanie poruszać się bez okularów przeciwsłonecznych w domu, a niekiedy wymagane jest nawet całkowite odcięcie się od światła i noszenie opasek. Światłoczułość stwierdzono u 16% dorosłych z wczesną boreliozą.

 

  1. Rozmycie obrazu

Chorzy na boreliozę skarzą się również na problemy z widzeniem, które przeważnie dotyczą chwilowego lub stałego rozmycia obrazu. Ten stan może dotyczyć jednego lub dwoje oczu. Szczególnie jest zauważalny u osób, które posiadają już jakąś wadę wzroku. Zaburzenie to odnotowano u 13% pacjentów.

 


Koinfekcje boreliozy i ich objawy


 

Kleszcze mogą pomieścić wiele zakaźnych organizmów, które są przenoszone przez jedno ukąszenie kleszcza. Podczas gdy borelioza jest najczęściej rozpoznawalną chorobą, to inne są coraz częściej zgłaszane.

 

Współinfekcje mogą być trudne do zdiagnozowania, ponieważ cechy kliniczne często pokrywają się z wieloma innymi schorzeniami przenoszonymi przez kleszcze, w tym z boreliozą. Jednak znaczenie rozpoznawania i leczenia zakażeń mikrobiologicznych ma kluczowe znaczenie. Lekarze po wykryciu jednej choroby odkleszczowej często wykonują szereg innych badań, by móc ocenić, czy doszło to koinfekcji.

 

Kilka najczęstszych zakażeń przenoszonych przez kleszcze opisano poniżej. Lista nie jest pełna, ponieważ wciąż odkrywane są nowe choroby.

  1. Babesja

Niektóre osoby mogą wykazywać objawy grypopodobne, które obejmują nieregularne gorączki, dreszcze, poty, letarg, bóle głowy, nudności, bóle ciała i zmęczenie. Choroba może powodować specyficzny typ anemii, zwany niedokrwistością hemolityczną, ponieważ pasożyty infekują i niszczą czerwone krwinki.

 

  1. Erlichioza

Podczas gdy niektórzy pacjenci są bezobjawowi, inni doświadczają objawów grypopodobnych, takich jak zmęczenie, gorączka, bóle głowy i mięśni. Nieleczona Erlichioza może stać się ciężka i wymagać hospitalizacji.

 

  1. Anaplazmoza

Jej objawy mogą być niespecyficzne, a do najczęstszych zalicza się bóle głowy, gorączkę, dreszcze, złe samopoczucie i bóle mięśni.

 

  1. Bartonella

Wczesne objawy zwykle obejmują wysypkę, gorączkę, zmęczenie, bóle głowy i obrzęk węzłów chłonnych.

 

Inne choroby przenoszone przez kleszcze to:

  • dur powrotny,

  • gorączka krymsko kongijska,

  • gorączka plamista Gór Skalistych,

  • neoerlichioza,

  • tularemia.

 

Podsumowanie

Objawy boreliozy u ludzi rzadko są charakterystyczne i obejmują liczne zaburzenia zarówno fizyczne, jak i psychiczne. Nie ma jednego schematu, w którym postępuje choroba – w niektórych przypadkach wysypka jest pierwszym i jasnym symptomem, a niekiedy nie pojawia się ona wcale. Dotyczy to wszystkich objawów boreliozy – bóli stawów, zaburzeń pracy serca, trudności z widzeniem itd. Również czas wystąpienia oznak różni się, więc niedogodność, która jest charakterystyczna dla późnej boreliozy, może ujawnić się już po kilku dniach od ugryzienia. Warto więc zdawać sobie sprawę ze wszystkich objawów i dokładnie kontrolować swoje ciało, jeśli istnieje ryzyko ugryzienia przez kleszcza.


 
WRÓĆ

Udostępnij na: